وَإِذَا سَمِعُوا ۲۹۲ الأنعام

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ﴿۹۷﴾ وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَمُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ ﴿۹۸﴾

و خاص اللّه تعالٰی او ذاتیست که آفرید برای شما ستاره هارا تا راه یابید به سبب آن در تاریکیهای بیابان و دریا هرآئینه به تفصیل بیان کردیم دلایل را برای قومی که میدانند ﴿۹۷﴾
و خاص اللّه تعالٰی او ذاتیست که آفرید شمارا از یک نفس پس شما را آرامگاهی و سپاریدن جای است هرآئینه به تفصیل بیان کردیم دلایل را برای قومی که میدانند ﴿۹۸﴾

[۹۷] این دلیل عقلی دیگر است که از شمس و قمر جدا ذکر کرد زیرا در فایده آنها بسیار فرق است و (لِتَهْتَدُوا) این یک فایده را ذکر کرده و دو فایده دیگر نیز است مانند آیت (۵) سوره ملک که زینت آسمان و رجم شیاطین است (فَصَّلْنَا) در این معنی تفصیل و وضاحت و جدا جدا بیان کردن است (يَعْلَمُونَ) یعنی علم طریقه گرفتن استدلال را دارد -
[۹۸] این دلیل عقلی دیگر انفسی است (فَمُسْتَقَرٌّ) (۱) صلب پدر (۲) یا گشتن روز (۳) یا زندگانی دنیا (مُسْتَوْدَعٌ) (۱) رحم مادر (۲) آرامگاه شب (۳) یا جای آن در برزخ و این الفاظ به تمام این معانی شامل است - و این یک اندازه علم میخواهد از این سبب (يَفْقَهُونَ) فرمود زیرا انشاء (ایجاد) همه انسانها از یک پدر است که آدم است و معلوم کردن احوال استقرار و استیداع علم دقیق میخواهد که با آن فقه گفته میشود -