كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَأَكْثَرَ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِي خَاضُوا أُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ ﴿۶۹﴾ أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿۷۰﴾
شما هستید به مانند آن کسانی که پیش از شما بودند بودن ایشان بیشتر از شما در قوت و زیاده تر از روی اموال و اولاد پس نفع گرفتند به نصیب خود پس نفع گرفتید شما به نصیب خود چنانکه بهره گرفته بودند آنهای که پیش از شما بودند به نصیبه خود و مشغول شدید شما مانند آن کسانیکه که ایشان مشغول شده بودند این مردمان برباد شده عمل های ایشان در دنیا و آخرت و این گروه ایشان زیان کارانند ﴿ ۶۹ ﴾
آیا نیامده برای ایشان خبر مردمانیکه پیش از ایشان بودند قوم نوح علیه السلام و عاد و ثمود و قوم ابراهیم علیه السلام و باشندگان مدین و باشندگان قریه های زیرو زبر شده (از قوم لوط علیه السلام) آمده است به ایشان رسولان ایشان با احکام روشن پس نبود اللّه تعالٰی که ظلم کند بر ایشان و لیکن بودند ایشان بر نفسهای خود ظلم میکردند ﴿ ۷۰ ﴾
[۶۹] در این آیت تشبیه این منافقان و کافران است با کافران پیش در آن صفات قبیحه که گذشته است و در صفت استمتاع و خوض پس این دو دیگر صفات قبیح جامعه است در سزا (فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلَاقِهِمْ) در این اشاره به صفت فاسقان و فاجران است که آنها اشیاء دنیا را به خواهش خود استعمال میکردند (وَخُضْتُمْ) در این اشاره به مرض مبتدعین و مکذبین حق است که ایشان از خود دین ایجاد کرده می باشند مطابق خواهشات خود (كَالَّذِينَ) پیش از آن لفظ (انتم) پنهان است (قُوَّةً) قوت جسم یا زورظلم و گرفتن مظلومان مراد است (فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلَاقِهِمْ) مراد از خلاق مال دنیا و مرتبه است که آن حصه مقدر از جانب اللّه تعالٰی است و این لفظ را از سببی ذکر کرد که دلالت به قباحت مردم گذشته میکند باز در جمله بعد از آن با اعمال آنها تشبیه داده شد (فِي الدُّنْيَا) حبط دنیا آنست که نتیجه خیر در آن حاصل نمیگردد همچنین در دنیا مدح آنها با عبادات ایشان نمیشود که این متقی است نمازی است یا حاجی است (وَالْآخِرَةِ) و در آخرت به اعمال ایشان پاداش حاصل نمی گردد -
[۷۰] این آیت تفسیر آیت پیش است که در آن فرموده بود كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ یعنی ذکر قوم های مکذبین پیش است با اشاره کردن با عذاب دنیوی ایشان که در سوره های دیگر مکی ذکر است این قوم ها در آیت های (۴۴،۴۳،۴۲) سوره حج و آیت های (۱۳،۱۲) سوره ص ذکر است - (أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ) مراد از ظلم کردن تکذیب و کفر کردن است که سبب عذاب ایشان شد -